Case: Afwijzing moeder

Adoptiemoeder: " Bij de eerste ontmoeting wist ik het in feite al. Lisa was ruim drie jaar toen we haar voor het eerst zagen. Ik zag direct die komt tegenover me te staan, dát is een felle, daar krijg ik mijn handen vol aan. De manier waarop ze naar me keek ... Ja, ik ben eigenlijk vanaf 't begin bang voor haar geweest en gebleven. Als ik eerlijk ben, weet ik dat ik toen al teleurgesteld was. Ik had zó gehoopt op een lekker ‘knuffelkindje'. Maar Lisa heeft mij altijd afgewezen. Dat geeft steeds meer spanning tussen mij en mijn man. Lisa kan geen kwaad bij hem doen. Ik snap dat wel want met hém heeft ze geen probleem. Met hém knuffelt ze wel!

Impact van de adoptie op de geschetste hulpvraag

Bij het eerste adoptieouder - kindcontact was Lisa al een stevige kleuter. Haar gedrag tijdens dit eerste contact was een mix van emoties, temperament en reactiegedrag op eerdere ervaringen. Moeders expliciete verwachtingen over haar moederschap van Lisa zijn drastisch verstoord vanaf het eerste contact.
De adoptieouders samen blijken onmachtig de cirkel van afwijzing te doorbreken. Splitsing in het gezinssysteem lijkt een gevolg. Haar onmacht Lisa's afwijzing te hanteren of om te buigen bezorgt moeder het gevoel als moeder én persoon te falen.
Hechtingsproblematiek heeft impact op de kindontwikkeling en op de gezins- én partnerbalans.

Relevante aspecten voor de hulpverlening

• Het is belangrijk om veelzijdige partijdigheid te hanteren in deze situatie, waarin de gehechtheidsrelatie tussen adoptiekind en één van de -ouders het gezinssysteem ondermijnt.
• Zicht krijgen op de gehechtheidrepresentaties van beide ouders als kind. Deze kleuren de manier waarop zij als volwassenen en als ouders hechtingsrelaties ontwikkelen. Een ouders met weinig zelfvertrouwen voelt zich snel afgewezen en heeft steun nodig bij het vergroten van het zelfvertrouwen.
• Vraag goed door wát de eerste ontmoeting aan impressies en emoties opriep. Als groei niet of onvoldoende tot stand komt ligt dáár vaak een sleutel, ook voor gericht individuele therapeutisch aanbod. Welke grond heeft moeders angst in het eerste contact? Wat ligt er ten grondslag aan het gezamenlijk onvermogen van de ouders om groei van gehechtheid tussen Lisa en moeder te bewerkstelligen?
• Mentaliseren heeft te maken met ‘betekenis toekennen' aan het gedrag van anderen. Als een ouder angstig is en niet kan verdragen wat hij in het kind ziet, is hij/zij ontregeld, gedereguleerd. In een dergelijke situatie is het moeilijk om rustig na te denken. Bij een ontregelde ouder kan het kind geen afstand nemen van gebeurtenissen. Het leert niet meevoelen met de ander omdat de ouder niet met hem meevoelde. Mentaliserende behandelactiviteiten met een regulerend accent, als video-interactiebegeleiding en/of psycho-educatie zijn het overwegen waard.
• Bespreek met de ouders in welke fase van de gehechtheid Lisa is ten opzichte van ieder van hen, wat dit van beiden vraagt aan (versterken van) eigen capaciteiten en aan gezamenlijkheid.
  Zie ook het schema met de bouwstenen van hechting.