Depressiviteit puber

Moeder: "Mijn zoon Felipe van bijna 16 heeft een lange geschiedenis met hulpverlening vanwege hechtingsproblematiek. Zijn biologische moeder is heel pregnant aanwezig in zijn bewustzijn, al was hij nog geen twee jaar oud toen hij bij ons kwam. In zijn dossier stond dat hij de eerste anderhalf jaar bij zijn ouders heeft gewoond tot vader overleed. Moeder heeft hem toen na korte tijd bij een kindertehuis gebracht en is daarna verdwenen. Er was wel een foto van zijn moeder in zijn dossier. Vanaf zijn negende jaar maakte hij zich in toenemende mate zorgen over haar. Daarom hebben we, toen hij elf was, door vrienden naar haar laten speuren. Toen bleek dat de foto die hij had niet van zijn biologische moeder was maar van een andere vrouw. De vergunninghouder heeft een en ander uitgezocht en bevestigde dat dit nooit had mogen gebeuren. We hebben zijn biologische moeder wel gevonden maar die is niet bereid tot contact. Felipe twijfelt daarom ‘wie zegt dat men dit keer wel de juiste vrouw heeft gevonden?. En is daarop gaan blowen en depressief en onhandelbaar geworden. Hij heeft 'n keer contact gehad met de Fiom wat nergens toe leidde. Er was ook een kort contact met een vrijgevestigd psychiater. Die erkende echter dat hij geen kennis had van adoptieproblematiek en attendeerde op een project ‘pubers in de knel'. Felipe is depressief, sluit zich dagenlang op in een donkere kamer. Moeder meent ‘we hebben denk ik nog één kans via dit project. Daarom wil ik absoluut een goede hulpverlener voor hem als hij daaraan begint (is voorwaarde). Ként u een dergelijke hulpverlener, liefst een mannelijke?

Impact van de adoptie op de geschetste hulpvraag

Er lijkt sprake van shock en ontkenning bij Felipe. De vrouw wiens foto hij zo lang koesterde, over wie hij fantaseerde én bezorgd was, voor wie loyaliteit ontwikkelde, blijkt niet zijn moeder te zijn. De vlees en bloed ‘biologische moeder' blijkt afwijzend. Deze realiteit is te moeilijk te hanteren: Felipe ontvlucht op eigen manier die realiteit.
Zijn vermogen om op anderen te vertrouwen is in één klap beschadigd nu blijkt dat in het adoptieproces over iets essentieels als de persoon van zijn biologische moeder is gelogen. Niet kunnen vertrouwen op anderen raakt ook je vermogen om op jezelf te durven vertrouwen. Het tast je zelfbeeld aan.
Ontwikkeling van de gehechtheid aan zijn adoptieouders is mogelijk altijd geblokkeerd door zijn loyaliteitsgevoelens ten opzichte van zijn biologische moeder. Nu deze niet zijn moeder blijkt en contact weigert kan dat impact hebben op de ruimte en rol die Felipe zijn adoptieouders toekent in zijn leven. Postief én negatief.

Relevante aspecten voor de hulpverlening

• Aandacht voor emoties ónder het zichtbare gedrag van kind en ouders en voor de wisselwerking tussen beiden. De ouders noemen expliciet de persisterende hechtingsproblematiek en het feit dat Felipe heel bewust bezig bleef in gedachten met zijn biologische moeder. Welke emoties riep en roept dit op bij de ouders?
• De verlieservaring en rouw bij Felipe zijn complex. De depressiviteit die hij toont is daar een uiting van en vraagt specifieke aandacht. Doorgaans worden klachten die voortkomen uit een gecompliceerd rouwproces behandeld met cognitief therapeutische technieken. Bij onveilige gehechte personen zal eerst het vermogen te mentaliseren verbeterd moeten worden (bijvoorbeeld met behulp van Mentalisation - based treatment (MNT) voordat de rouwverwerking start. Raadpleeg of verwijs naar een deskundige op dit terrein. 
• Hechtingsproblematiek in samenhang met loyaliteit- en rouwproblematiek doen een bijzonder appél op de capaciteiten van de adoptieouders. Opvoedingsondersteuning is belangrijk zodat zij in voldoende mate kunnen bieden en willen ontwikkelen wat Felipe van hen nodig heeft (zie ouderkant schema bouwstenen hechting).